Soya Yağı Fiyatı — Canlı

Soya yağı nedir ve nasıl fiyatlanır?

Soya yağı, soya fasulyesinin ezilerek (crushing) işlenmesiyle elde edilen bitkisel yağdır. Aynı işlemden çıkan öteki ürün, hayvan yeminde temel protein kaynağı olan soya küspesidir. Bir bushel (yaklaşık 27,2 kg) soya fasulyesi ezildiğinde ağırlığın yaklaşık beşte biri yağa, büyük kısmı ise küspeye dönüşür. Dünyada en çok üretilen bitkisel yağlar sıralamasında soya yağı, palm yağının ardından ikinci sırada gelir.

Bu sayfada izlenen fiyat, CME Group bünyesindeki Chicago Board of Trade (CBOT) borsasında işlem gören soya yağı vadeli kontratına (ZL=F) aittir. Bir kontrat 60.000 libre (yaklaşık 27,2 ton) ham soya yağını temsil eder ve fiyat libre başına ABD senti olarak kote edilir. Fiyat bu sayfada canlı olarak güncellenir.

Kontratın vade ayları ocak, mart, mayıs, temmuz, ağustos, eylül, ekim ve aralıktır. Sayfadaki fiyat genellikle vadesi en yakın ve en çok işlem gören kontratı izler. Bir kontratın vadesi dolup bir sonrakine geçildiğinde (rollover) grafikte, piyasada gerçek bir hareket olmadan küçük sıçramalar görülebilir. Soya yağı, soya fasulyesi ve soya küspesi kontratlarının vade ayları büyük ölçüde örtüştüğünden üç ürün arasındaki fiyat ilişkisini aynı vadeler üzerinden izlemek mümkün.

1 libre yaklaşık 0,4536 kg, 1 metrik ton ise yaklaşık 2.204,6 libredir. Sent/libre fiyatını dolar/tona çevirmek için fiyatı 100’e bölüp 2.204,6 ile çarparsınız. Örneğin 50 sent/libre, yaklaşık 0,50 × 2.204,6 = 1.102 dolar/ton, yani kilogram başına yaklaşık 1,10 dolar ham yağ demektir. Diğer dönüşümler için emtia dönüştürücü aracını kullanabilirsiniz.

Soya kompleksi: fasulye, yağ ve küspe

Soya fasulyesi, soya yağı ve soya küspesi kontratlarına birlikte “soya kompleksi” denir. Ezme tesislerinin kârı, fasulyeden çıkan yağ ve küspenin toplam değeri ile fasulyenin maliyeti arasındaki farka (ezme marjı) bağlıdır. Yağ talebi güçlendiğinde tesisler daha çok fasulye ezer ve piyasaya daha fazla küspe çıkar. Soya yağı fiyatını soya fasulyesi fiyatı ile birlikte izlemek bu yüzden daha anlamlı bir tablo verir.

Başlıca üretici ve tüketici ülkeler

Soya fasulyesi üretiminde Brezilya ve ABD başı çekiyor, Arjantin onları izliyor. Soya yağının nerede üretildiği ise fasulyenin nerede ezildiğine bağlı. Dünyanın en büyük fasulye ithalatçısı Çin, fasulyeyi kendi tesislerinde ezdiği için en büyük soya yağı üreticilerinden biri oldu. Güçlü bir ezme sanayisi olan Arjantin, soya yağı ve küspesi ihracatında uzun süredir lider. Hindistan da en büyük bitkisel yağ ithalatçılarından biri.

Soya yağı fiyatını etkileyen faktörler

• ABD’de soya yağının giderek artan bir kısmı biyodizel ve yenilenebilir dizel üretiminde kullanılıyor. Yenilenebilir yakıt kullanım zorunlulukları, vergi teşvikleri ve sürdürülebilir havacılık yakıtı gibi enerji politikalarındaki değişiklikler bu yüzden soya yağı fiyatını güçlü biçimde etkiler.
• Biyoyakıtlar fosil dizelle rekabet ettiği için Brent petrol ve dizel fiyatlarındaki hareketler, soya yağına olan talebin cazibesini değiştirebilir.
• ABD Orta Batı’sında, Brezilya’da ve Arjantin’de kuraklık veya aşırı yağış soya fasulyesi hasadını, dolayısıyla yağ arzını etkiler.
• Endonezya ve Malezya’daki palm yağı üretimi ile Karadeniz bölgesindeki ayçiçek yağı arzı soya yağıyla doğrudan rekabet eder. Bu yağlardan birinde arz sorunu çıktığında diğerlerinin fiyatı da etkilenir.
• Arjantin’in ihracat vergileri, Brezilya reali ve ABD doları uluslararası ticaretin maliyetini etkiler.
• Kızartma yağları, margarin, salata sosları ve hazır gıdalar soya yağının geleneksel kullanım alanlarıdır ve gıda talebini oluşturur.

Türkiye açısından önemi

Türkiye’de mutfakta en yaygın kullanılan yağ ayçiçek yağıdır ve ülke ham ayçiçek yağı ile ayçiçeği tohumunun büyük ithalatçılarından biridir. Soya yağı daha çok gıda sanayisinde ve bazı karışım yağlarda kullanılır. Bitkisel yağ fiyatları birbirine bağlı hareket ettiğinden soya yağındaki bir yükseliş, ayçiçek ve palm yağı fiyatları üzerinden yurt içindeki yağ maliyetlerine dolaylı olarak yansıyabilir.

Türkiye yem sanayisi için de önemli miktarda soya fasulyesi ve soya küspesi ithal eder; yurt içinde ezilen fasulyeden elde edilen yağ iç piyasaya girer. Bu ithalatın maliyetini küresel fiyatlar ile dolar/TL kuru birlikte belirler. Gıda fiyatları ile enerji arasındaki bağ petrol ve enflasyon ilişkisi yazımızda anlatılıyor.

İlgili konular

• Soya fiyatı
• Mısır fiyatı
• Brent petrol fiyatı
• Tüm piyasalar