Dolar Endeksi (DXY) — Canlı

Dolar endeksi (DXY) nedir?

Dolar endeksi, kısaca DXY ya da USDX, ABD dolarının başlıca ticaret ortaklarının para birimlerinden oluşan bir sepete karşı değerini ölçen endekstir. 1973 yılında Bretton Woods sisteminin çözülmesinin ardından 100 baz değeriyle başlatılmıştır. Endeks 100’ün üzerindeyse dolar, başlangıç dönemine göre sepete karşı daha değerli; altındaysa daha değersizdir.

Endeks geometrik ağırlıklı ortalama yöntemiyle hesaplanır. Sepetteki para birimleri ve yaklaşık ağırlıkları şöyledir:

• Euro (EUR): yüzde 57,6
• Japon yeni (JPY): yüzde 13,6
• İngiliz sterlini (GBP): yüzde 11,9
• Kanada doları (CAD): yüzde 9,1
• İsveç kronu (SEK): yüzde 4,2
• İsviçre frangı (CHF): yüzde 3,6

Bu ağırlıklar euronun 1999’da kullanılmaya başlanmasıyla belirlenmiştir ve o tarihten bu yana değişmemiştir. Euronun bu kadar baskın olması nedeniyle DXY ile EUR/USD paritesi büyük ölçüde birbirinin aynası gibi hareket eder.

Nerede işlem görür?

DXY’ye dayalı vadeli işlem ve opsiyon kontratları ICE Futures U.S. borsasında işlem görür. Endeks değeri, sepetteki döviz kurlarından sürekli hesaplanır ve bu sayfada canlı olarak güncellenir.

DXY’nin sepeti, endeksin oluşturulduğu dönemin ticaret yapısını yansıtır. Çin yuanı veya Meksika pesosu gibi bugün ABD ticaretinde önemli yer tutan para birimleri sepette bulunmaz. Bu nedenle bazı analistler doların genel değerini izlemek için Fed’in daha geniş ticaret ağırlıklı dolar endekslerini de takip eder. Yine de DXY, piyasada en çok alıntılanan ve en likit dolar göstergesi olmaya devam etmektedir.

Dolar endeksini etkileyen faktörler

• Fed para politikası: Federal Rezerv’in faiz kararları ve faiz beklentileri, doların değerinin en güçlü belirleyicisidir. Yüksek faiz beklentisi genellikle doları destekler.
• Faiz farkları: ABD tahvil getirilerinin Avrupa ve Japonya getirilerine göre konumu, sermaye akımlarını yönlendirir.
• Diğer merkez bankaları: Avrupa Merkez Bankası ve Japonya Merkez Bankası’nın kararları, sepetteki para birimleri üzerinden endekse yansır.
• Makroekonomik veriler: ABD enflasyon, istihdam ve büyüme verileri dolar beklentilerini şekillendirir.
• Risk iştahı: Küresel belirsizlik dönemlerinde dolar çoğu zaman güvenli liman olarak talep görür.

Petrol ve altınla ilişkisi

Petrol ve altın başta olmak üzere uluslararası emtiaların büyük kısmı dolar cinsinden fiyatlanır. Dolar güçlendiğinde, başka para birimi kullanan alıcılar için bu emtialar pahalanır ve talep baskılanabilir; dolar zayıfladığında ise tersi geçerlidir. Bu nedenle DXY ile Brent petrol ve ons altın fiyatları arasında çoğu dönemde ters yönlü bir ilişki görülür.

Bu ilişki kesin bir kural değildir. Jeopolitik arz şokları, OPEC+ kararları veya güvenli liman talebi gibi etkenler, dolar ile emtia fiyatlarının aynı yönde hareket ettiği dönemlere yol açabilir. Konunun ayrıntıları için dolar kuru ve petrol fiyatı ilişkisi yazımıza bakabilirsiniz.

Türkiye açısından önemi

DXY’de Türk lirası bulunmaz; dolayısıyla endeks, doğrudan dolar/TL kurunu göstermez. Ancak küresel dolar eğilimi Türkiye’yi birkaç kanaldan etkiler. Güçlü dolar dönemleri gelişmekte olan ülke para birimleri üzerinde baskı oluşturabilir ve dış finansman koşullarını zorlaştırabilir. Ayrıca dolar endeksindeki hareketler, euro/dolar paritesi üzerinden euro/TL kurunu ve dolar cinsinden enerji ithalat maliyetlerini etkiler. Türkiye enerji ihtiyacının önemli bölümünü ithal ettiğinden, dolar ve petrol fiyatlarının birlikte değerlendirilmesi enflasyon görünümü açısından da önemlidir; bu konu petrol ve enflasyon ilişkisi yazımızda ele alınmıştır.

İlgili konular

• Petrol fiyatları neden yükselir veya düşer?
• Gram altın fiyatı
• İsviçre frangı/TL kuru