Pirinç Fiyatı — Canlı

Pirinç nedir ve nasıl fiyatlanır?

Pirinç dünya nüfusunun yarısından fazlası için temel gıdadır ve özellikle Asya’da beslenmenin merkezinde yer alır. Hasat edilen ürüne, kabuğu ayrılmadan önce İngilizcede rough rice ya da paddy, Türkçede kaba pirinç veya çeltik denir. Çeltiğin kabuğu ayrılınca esmer pirinç, kepek tabakası da alınınca beyaz pirinç elde edilir.

Bu sayfada izlenen fiyat, CME Group bünyesindeki Chicago Board of Trade (CBOT) borsasında işlem gören kaba pirinç vadeli kontratına (ZR=F) aittir. Bir kontrat 2.000 cwt, yani 200.000 libre (yaklaşık 91 metrik ton) uzun taneli çeltiği temsil eder ve fiyat yüz libre (cwt) başına ABD doları olarak gösterilir. Teslimat ABD’nin güneyindeki, çoğunlukla Arkansas’taki depolardan yapılır. Kontratın işlem hacmi mısır ve soyaya göre düşüktür. Fiyat bu sayfada canlı olarak güncellenir.

Kontratın vade ayları ocak, mart, mayıs, temmuz, eylül ve kasımdır. Sayfadaki fiyat genellikle vadesi en yakın ve en çok işlem gören kontratı izler. Bir kontratın vadesi dolup bir sonrakine geçildiğinde (rollover) grafikte, piyasada gerçek bir hareket olmadan küçük sıçramalar görülebilir. ABD’de pirinç çoğunlukla yaz sonu ve sonbaharda hasat edildiği için eylül ve kasım kontratları yeni sezon beklentilerini yansıtır.

1 cwt (hundredweight) 100 libre, yani yaklaşık 45,36 kg’dır; 1 metrik ton ise yaklaşık 22,05 cwt eder. Dolar/cwt fiyatını dolar/tona çevirmek için fiyatı 22,05 ile çarparsınız. Örneğin 14 dolar/cwt, yaklaşık 14 × 22,05 = 309 dolar/ton çeltik demektir. Bu rakam işlenmemiş çeltiğe aittir. Öğütmeden sonra kalan beyaz pirinç çeltik ağırlığının yaklaşık üçte ikisi kadar olduğu için beyaz pirincin ton maliyeti daha yüksektir. Diğer dönüşümler için emtia dönüştürücü aracını kullanabilirsiniz.

Asya fiyatları neden farklıdır?

Pirinç piyasasında tek bir küresel referans fiyat yok. CBOT kontratı yalnızca ABD’de üretilen uzun taneli çeltiği yansıtır ve ABD’nin küresel pirinç ticaretindeki payı görece küçüktür. Uluslararası ticaretin büyük kısmı Asya’da döner. Orada en çok izlenen göstergeler, Tayland ve Vietnam çıkışlı yüzde 5 kırıklı beyaz pirincin ton başına dolar cinsinden ihracat (FOB) fiyatlarıdır. Bunlar vadeli kontrat fiyatı değil, ihracatçıların günlük teklifleridir.

CBOT fiyatı ile Asya ihracat fiyatları bu yüzden farklı yönlere gidebilir. Basmati, yasemin (jasmine), orta ve kısa taneli pirinç gibi türlerin de kendi arz-talep dengeleri vardır ve fiyatları birbirinden belirgin biçimde ayrışabilir.

Başlıca üretici ve tüketici ülkeler

Dünyanın en büyük pirinç üreticileri Çin ve Hindistan; onları Bangladeş, Endonezya, Vietnam ve Tayland izliyor. Üretimin çok büyük bölümü üretildiği ülkede tüketilir ve uluslararası ticarete giren pay buğday veya mısıra göre düşüktür. İhracatta Hindistan açık ara önde. Tayland, Vietnam, Pakistan ve ABD de büyük ihracatçılar arasında. Başlıca ithalatçılar ise Filipinler, Endonezya, Batı Afrika ülkeleri ve Orta Doğu.

Pirinç fiyatını etkileyen faktörler

• Pirinç bol su ister. Güney ve Güneydoğu Asya’da muson yağışlarının zamanlaması ve miktarı hasadı belirler; El Niño dönemleri bölgede kuraklık riskini artırabilir.
• Pirinç birçok ülke için bir gıda güvenliği meselesi olduğundan büyük ihracatçıların ihracat yasakları, vergileri veya taban fiyat uygulamaları küresel fiyatları sert biçimde etkileyebilir. Hindistan’ın 2023’te bazı pirinç türlerinin ihracatını kısıtlaması buna bir örnek.
• CBOT fiyatında Arkansas, Louisiana, Mississippi ve Kaliforniya’daki ekim alanı ve verim, USDA raporları ve ABD’nin ihracat talebi belirleyicidir.
• Tayland bahtı, Vietnam dongu ve Hindistan rupisi, ihracat fiyatlarının dolar karşılığını etkiler.
• Sulama pompaları, kurutma, gübre ve taşıma maliyetleri enerji fiyatlarına bağlıdır. Brent petrol bu yoldan dolaylı bir etken olur.

Türkiye açısından önemi

Türkiye’de çeltik en çok Edirne (Meriç-Ergene havzası) ve Samsun’da (Bafra-Çarşamba ovaları) üretilir; Balıkesir, Çorum ve Sinop gibi illerde de ekilir. Yurt içi üretim iç tüketimin tamamını karşılamadığı için her yıl belirli miktarda pirinç ve çeltik ithal edilir. İthalatın maliyetini küresel fiyatlar ile dolar/TL kuru birlikte belirler; gümrük vergileri ve tarife kontenjanları da iç fiyatları etkiler.

Pilav Türk mutfağının temel yemeklerinden biri olduğu için pirinç fiyatları gıda enflasyonunda yakından izlenir. Gıda fiyatları ile enerji arasındaki bağ petrol ve enflasyon ilişkisi yazımızda anlatılıyor.

İlgili konular

• Buğday fiyatı
• Mısır fiyatı
• Yulaf fiyatı
• Tüm piyasalar