Kakao Fiyatı — Canlı

Kakao nedir ve nasıl fiyatlanır?

Kakao, ekvatorun hemen kuzeyi ve güneyindeki dar bir tropikal kuşakta yetişen kakao ağacının (Theobroma cacao) meyvelerinden çıkan çekirdektir. Çekirdekler fermente edilip kurutulduktan sonra öğütülür ve kakao likörü, kakao yağı ve kakao tozuna ayrılır. Bu ürünlerin en büyük kullanıcısı çikolata sanayisidir; şekerleme, bisküvi, içecek ve kozmetik üreticileri de kakao kullanır.

Bu sayfada izlenen fiyat, New York merkezli ICE Futures US borsasında işlem gören kakao vadeli kontratına (CC=F) aittir. Bir kontrat 10 metrik ton kakao çekirdeğini temsil eder ve fiyat metrik ton başına ABD doları olarak kote edilir. Kakaonun öteki büyük referansı Londra’daki ICE Futures Europe kontratıdır. O kontrat da 10 tonluktur, ama fiyatı ton başına İngiliz sterliniyle belirlenir. İki kontrat arasındaki fark teslimat kalitesine, lojistiğe ve sterlin/dolar kuruna göre değişebilir. Fiyat bu sayfada canlı olarak güncellenir.

Kontratın vade ayları mart, mayıs, temmuz, eylül ve aralıktır. Sayfadaki fiyat genellikle vadesi en yakın ve en çok işlem gören kontratı izler. Bir kontratın vadesi dolup bir sonrakine geçildiğinde (rollover) grafikte, piyasada gerçek bir hareket olmadan küçük sıçramalar görülebilir. Vadeli fiyat, alıcı ile satıcının ileri bir tarihte teslim edilecek kakao için bugün anlaştığı fiyat olduğundan beklentilerdeki değişimler fiyata hızla yansır.

Ton başına fiyatı kilograma çevirmek için 1.000’e bölmeniz yeterli. Örneğin 8.000 dolar/ton, kilogram başına 8 dolar eder. Dolar/TL kuru 40 olsaydı bu, kilogram başına yaklaşık 320 TL’lik çekirdek maliyeti anlamına gelirdi; bu kur yalnızca örnek içindir. Farklı birimler için emtia dönüştürücü aracını kullanabilirsiniz.

Başlıca üretici ve tüketici ülkeler

Kakao üretimi büyük ölçüde Batı Afrika’da toplanmış durumda. Dünyanın en büyük üreticisi Fildişi Sahili; Gana ile birlikte küresel üretimin yarısından fazlasını karşılıyor. Ekvador, Kamerun, Nijerya ve Endonezya da büyük üreticiler arasında. Bunlardan Ekvador son yıllarda üretimini hızla artırdı.

Batı Afrika’da üretimin büyük kısmı küçük aile çiftliklerinde yapılır. Fildişi Sahili ve Gana’da devlet kurumları her sezon çiftçiye ödenecek alım fiyatını belirler ve ihracat satışlarını düzenler. Ana hasat genellikle ekimde başlar; daha küçük olan ara hasat ilkbahar ve yaz aylarında toplanır.

Tüketim tarafında çekirdeklerin önemli bir bölümü Hollanda, Almanya, ABD, Malezya ve Endonezya gibi öğütme merkezlerinde işlenir. Üretici ülkeler de kendi öğütme kapasitelerini artırıyor. Avrupa, Kuzey Amerika ve Asya’da üç ayda bir açıklanan öğütme (grind) verileri, talep için en çok izlenen göstergedir.

Kakao fiyatını etkileyen faktörler

• Batı Afrika’daki yağış düzeni, kuraklık ve kuru Harmattan rüzgârları çiçeklenmeyi ve meyve gelişimini doğrudan etkiler. El Niño dönemleri bölgede genellikle daha kurak geçer.
• Kakao şişkin sürgün virüsü (swollen shoot) ve kara bakla çürüklüğü gibi hastalıklar ile yaşlanan ağaç stoku verimi düşürür. Kakao ağacının verim vermeye başlaması birkaç yıl sürdüğünden arz, fiyat artışlarına yavaş tepki verir.
• Fildişi Sahili ve Gana’nın belirlediği çiftçi alım fiyatları, kaçakçılık ve satış sözleşmeleri arzı etkiler. Tedarik zincirinde izlenebilirlik ve ormansızlaşmayla ilgili düzenlemeler de maliyetlere yansır.
• ICE’nin sertifikalı stok seviyeleri ve öğütme verileri arz-talep dengesi hakkında fikir verir. Fiyatlar çok yükseldiğinde üreticiler tariflerini değiştirebilir, talep de zayıflayabilir.
• Dolar ve sterlin kurundaki hareketler, New York ve Londra fiyatları arasındaki ilişkiyi ve ithalatçı ülkelerin maliyetlerini etkiler.

Kakao son yıllarda en oynak tarım emtialarından biri oldu. 2023/24 sezonunda Batı Afrika’da üst üste gelen zayıf hasatlar, 2024’te fiyatları tarihi zirvelere taşıdı. Üretimin birkaç ülkede toplanması fiyatları bu tür arz şoklarına karşı hassas kılıyor.

Türkiye açısından önemi

Türkiye’de kakao yetişmez; çekirdek, kakao yağı ve kakao tozu ihtiyacının tamamı ithalatla karşılanır. Öte yandan Türkiye’nin güçlü bir çikolata, bisküvi ve şekerleme sanayisi var ve bu ürünlerin büyük ihracatçılarından biri. Küresel kakao fiyatları bu yüzden hem iç piyasadaki çikolata fiyatlarını hem de ihracatçı firmaların maliyetlerini doğrudan etkiler.

Yurt içi maliyeti iki değişken belirler: dolar cinsinden kakao fiyatı ve dolar/TL kuru. Şeker de çikolatanın ana girdilerinden biri olduğundan şeker fiyatı ile birlikte izlenmesinde fayda var. Vadeli fiyatlardaki değişimler, firmaların stok ve sözleşme yapısına göre raf fiyatlarına birkaç ay gecikmeyle yansıyabilir. Gıda fiyatlarındaki genel eğilimler petrol ve enflasyon ilişkisi yazımızda ele alınıyor.

İlgili konular

• Kahve fiyatı
• Şeker fiyatı
• Portakal suyu fiyatı
• Tüm piyasalar